Mantar
Kıvrık paksil

© user Daniel B. Wheeler (Tuberale) at Mushroom Observer, a… · CC BY-SA · Wikimedia Commons

© HenkvD · CC BY-SA · Wikimedia Commons

© Carl Ramirez · CC BY · iNaturalist

© Rafael Ancatrio · CC BY · iNaturalist

Kıvrık paksil

Paxillus involutus

Bilimsel ad

Paxillus involutus

Kıvrık paksil, kahverengi, huni gibi şapkasının kenarı belirgin biçimde içe kıvrık bir mantardır. Lamelleri sapa iner ve kolayca soyulur. Eskiden Avrupa'nın bazı yerlerinde toplanırdı, ama tekrar tekrar yiyenlerde bağışıklık sisteminin kırmızı kan hücrelerine saldırdığı, ölümcül olabilen bir tepki yaptığı anlaşıldı.

Bu kahverengi mantarın şapka kenarı içe doğru kıvrıktır ve çok tehlikelidir. Mantarlara dokunduktan sonra elini yıka, hiçbirini ağzına alma, bir yetişkine göster.

Nerede bulunur

Yaz sonu ve sonbaharda yapraklı ve iğne yapraklı ormanlarda ve çimenlikte, birçok ağaç türüyle ortak yaşayarak çıkar.

Yayılışı

Kuzey yarımkürede yaygındır; Türkiye'de Doğu Anadolu'dan kaydı vardır. Avustralya, Yeni Zelanda, Güney Afrika ve Güney Amerika'ya taşınmıştır.

Benzer türler

Tanıma önerileri (topluluktan ya da yapay zekâdan) ve buradaki bilgiler hatalı olabilir; bu uygulama hiçbir canlının yenmesinin güvenli olduğunu teyit etmez. Yaban bitkilerini, mantarları ve deniz ürünlerini uzman onayı olmadan tüketme. Buradaki bilgiler tıbbi tavsiye değildir.

  • Ana Sayfa
  • Keşfet
  • Tanı
  • Topluluk
  • Quiz
  • Profil

Bunu biliyor muydun?

Alman mikolog Julius Schäffer 1944'te bu mantarı yedikten sonra öldü; böylece tehlikesi anlaşıldı.

Bu türü quizde sor
  • Yeme

Çiğken mide-bağırsak tahrişi yapar; asıl tehlike, yıllarca sorunsuz yiyenlerde bile bağışıklık sisteminin kendi kırmızı kan hücrelerine saldırmasıdır (otoimmün hemoliz). Böbrek yetmezliği, şok ve solunum yetmezliği gelişip ölümle sonuçlanabilir. 1944'te Alman mikolog Julius Schäffer bu mantardan öldü.

  • Yeme

Bir yetişkine sor

Hiçbir yabani mantarı uzmana göstermeden yeme

Bir mantar ne bu uygulamadan ne de fotoğraftan teşhis edilerek toplanır. Ölümcül zehirli türler, toplayıcıların aradığı türlere çok benzer ve belirtiler saatler sonra başlar. Zehirlenme şüphesinde hemen 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ni ara.

Hiçbir mantarı ağzına alma. Dokunduysan elini yıka ve bir yetişkine göster.

Ayırt edici özellikler

  1. 1

    Kahverengi, huni gibi çökük şapkanın kenarı belirgin biçimde içe kıvrıktır

  2. 2

    Sapa inen, çatallı, sarımsı kahve lameller parmakla kolayca soyulur; sapa yakın yerde gözenek gibi ağ yapar

  3. 3

    Dokunulan ya da ezilen yer koyu kahveye döner

  4. 4

    Kırılınca süt akıtmaz — benzediği sütlü mantarlardan farkı budur

Mantar

Ölümcül zehirli

Biçim
Şapkalı ve saplı
Şapka
Huni gibi, ortası çukur
Şapkanın altı
İnce yaprakçıklar (lamel)
Sapta halka
Hayır
Sap dibinde çanak
Hayır
Spor izi
Kahverengi
Yetiştiği yer
Toprakta
Şapka çapı (en fazla)
15 cm
Kesince renk değiştirir
Evet

Ortam

  • Yaprak döken orman
  • Çam ve iğne yapraklı orman
  • Çayır, mera, çimen

Görüldüğü aylar

  • O
  • Ş
  • M
  • N
  • M
  • H
  • T
  • AAğustos
  • EEylül
  • EEkim
  • KKasım
  • A

Sınıflandırma

Bilim insanlarının canlıları akrabalıklarına göre yerleştirdiği basamaklar — genişten dara doğru.

Familya
Paxillaceae
Cins
Paxillus
Bilimsel ad
Paxillus involutus
GBIFWikidata